Naturalne olejki eteryczne od dawna wykorzystuje się do nadawania zapachu wnętrzom, przygotowywania mieszanek do masażu, kąpieli oraz domowych rytuałów pielęgnacyjnych. Zastosowanie olejków eterycznych jest jednak znacznie szersze niż samo aromatyzowanie pomieszczeń. Poszczególne olejki różnią się składem, intensywnością zapachu i sposobem użycia, dlatego warto wiedzieć, jak je wybierać i bezpiecznie stosować. Zanim jednak wybierzesz konkretny produkt, dobrze poznać jego pochodzenie, właściwości oraz zasady stosowania.
Co to są olejki eteryczne?
Olejek eteryczny jest mieszaniną naturalnych, lotnych substancji wytwarzanych przez roślinę. W jego skład mogą wchodzić m.in. terpeny, fenylopropanoidy i wiele innych związków odpowiedzialnych za charakterystyczny aromat. Proporcje tych substancji zależą od gatunku rośliny, części wykorzystanego surowca, warunków jego wzrostu oraz sposobu pozyskania olejku.
To właśnie różnice w składzie sprawiają, że olejek lawendowy, eukaliptusowy, miętowy, goździkowy czy pomarańczowy pachną zupełnie inaczej i mogą być wykorzystywane w odmienny sposób. Zastosowanie olejków eterycznych należy więc zawsze rozpatrywać w odniesieniu do konkretnego produktu, a nie do wszystkich olejków jako jednej grupy.
Naturalnego olejku eterycznego nie należy również utożsamiać z olejkiem zapachowym. Ten drugi może być kompozycją syntetycznych substancji aromatycznych. Jeśli zależy nam na produkcie przeznaczonym do aromaterapii, warto sprawdzić jego skład, nazwę rośliny, z której został otrzymany oraz inne informacje podane przez producenta.
Jak powstają naturalne olejki eteryczne?
Jednym z podstawowych sposobów otrzymywania olejków eterycznych jest destylacja z użyciem wody lub pary wodnej. Para przechodzi przez materiał roślinny i zabiera ze sobą lotne związki. Następnie mieszanina zostaje schłodzona, dzięki czemu możliwe jest oddzielenie olejku od fazy wodnej. Destylacja parą wodną należy do najczęściej wykorzystywanych metod pozyskiwania olejków eterycznych z materiału roślinnego.
Nieco inaczej otrzymuje się część olejków cytrusowych. Mogą być one pozyskiwane mechanicznie z zewnętrznej części skórki owocu, w której znajdują się niewielkie zbiorniczki zawierające substancje aromatyczne. Tłoczenie skórek cytrusowych jest również jedną z uznanych metod otrzymywania tego rodzaju olejków.
Sposób pozyskania ma znaczenie dla składu gotowego produktu. Dlatego przy zakupie warto zwracać uwagę nie tylko na nazwę rośliny, ale również na informacje dotyczące metody produkcji.
Olejki eteryczne w aromaterapii – na czym polega ich wykorzystanie?
Aromaterapia wykorzystuje olejki pochodzenia roślinnego przede wszystkim poprzez ich wdychanie lub aplikację odpowiednio przygotowanego produktu na skórę. W taki sposób aromaterapię opisuje również amerykańskie National Center for Complementary and Integrative Health.
Olejki eteryczne w aromaterapii cenione są przede wszystkim za charakterystyczne aromaty i możliwość wykorzystania ich podczas codziennych rytuałów. Zapach może kojarzyć się z odpoczynkiem, świeżością, lasem, ogrodem, czystością czy energią. Znaczenie mają również indywidualne upodobania. Aromat, który dla jednej osoby jest przyjemny i odprężający, inna może odbierać jako zbyt intensywny.
Olejkinie muszą być stosowane w skomplikowany sposób. Czasami wystarczy krótka dyfuzja po pracy, wieczorna kąpiel lub masaż wykonany z użyciem właściwie przygotowanego kosmetyku.
Nie należy przy tym zakładać, że każdy olejek ma identyczne właściwości. Skład poszczególnych produktów może się znacząco różnić i od niego zależą zarówno możliwości użycia, jak i ograniczenia.
Zastosowanie olejków eterycznych w domu
Olejki eteryczne do dyfuzora
Zastosowanie olejków eterycznych w warunkach domowych obejmuje przede wszystkim dyfuzję, kąpiele aromatyczne, masaż, pielęgnację ciała oraz wdychanie zapachu. Olejki eteryczne w aromaterapii można również ze sobą łączyć i w ten sposób tworzyć własne kompozycje. Nie oznacza to jednak pełnej dowolności. Przed wykorzystaniem olejku trzeba sprawdzić, do jakiego sposobu stosowania został przeznaczony i jakie dawkowanie zaleca producent.
Dyfuzor ultradźwiękowy jest jednym z najwygodniejszych sposobów wprowadzania zapachu do wnętrza. Do zbiornika wlewa się wodę i dodaje odpowiednią ilość wybranego olejku lub mieszanki. Urządzenie wytwarza mgiełkę, dzięki której aromat stopniowo rozchodzi się w pomieszczeniu.
Zastosowanie olejków eterycznych w dyfuzorze można dopasować do pory dnia, atmosfery, którą chcemy stworzyć, oraz własnych preferencji. Wieczorem wiele osób wybiera lawendę, w ciągu dnia świeże cytrusy, a jesienią i zimą kompozycje leśne.
Nie warto jednak wychodzić z założenia, że im więcej olejku użyjemy, tym lepszy będzie efekt. Zbyt mocny zapach może być męczący. Najlepiej stosować ilość zalecaną przez producenta urządzenia i olejku oraz robić przerwy w dyfuzji.
Olejki eteryczne w kominku zapachowym
Kominki zapachowe są tradycyjną alternatywą dla dyfuzora. Do znajdującego się w nim naczynia wlewa się wodę, dodaje kilka kropli odpowiedniego olejku, a następnie całość jest delikatnie ogrzewana. Zapach stopniowo rozchodzi się po pomieszczeniu.
Takie rozwiązanie szczególnie dobrze wpisuje się w wieczorne domowe rytuały. Płomień świecy daje dodatkowe światło i pomaga stworzyć przytulną atmosferę. Trzeba jednak pamiętać o uzupełnianiu wody i nie pozostawiać zapalonej świecy bez nadzoru.
Olejki eteryczne do kąpieli
Kąpiel jest kolejnym sposobem, w jaki stosowane są olejki eteryczne w aromaterapii. Ciepła woda, ulubiony zapach i spokojne otoczenie pozwalają zamienić zwykłą kąpiel w chwilę przeznaczoną wyłącznie na odpoczynek.
Nie każdy olejek należy jednak wkraplać bezpośrednio do wanny. Olejki eteryczne nie rozpuszczają się w wodzie, dlatego sposób ich zastosowania powinien być zgodny z instrukcją produktu. Dobrym rozwiązaniem są także gotowe kosmetyki do kąpieli zawierające odpowiednio przygotowane kompozycje olejków.
Tak rozumiane zastosowanie olejków eterycznych łączy aromaterapię z pielęgnacją ciała i może być elementem prostego domowego rytuału.
Olejki eteryczne do masażu i pielęgnacji ciała
Olejki eteryczne wykorzystuje się również jako składniki mieszanek do masażu i kosmetyków. W przypadku stosowania na skórę szczególne znaczenie ma prawidłowe stężenie.
Najczęściej olejek eteryczny łączy się z olejem bazowym, np. olejem ze słodkich migdałów. W ten sposób powstaje mieszanka, którą można wykorzystać do masażu, jeżeli wybrane składniki są przeznaczone do takiego stosowania.
Zastosowanie olejków eterycznych na skórę powinno zawsze uwzględniać zasady rozcieńczania. Naturalne substancje zapachowe mogą u niektórych osób powodować podrażnienie lub reakcję alergiczną. NCCIH zwraca uwagę m.in. na możliwość podrażnień i reakcji skórnych przy miejscowym stosowaniu olejków.
Olejki eteryczne do inhalowania zapachu
Olejki eteryczne w aromaterapii stosowane drogą wziewną są skoncentrowanymi mieszaninami substancji lotnych, dlatego intensywność zapachu powinna być komfortowa dla osób przebywających w pomieszczeniu.
Nie należy natomiast samodzielnie wlewać olejków do nebulizatorów medycznych, jeżeli producent urządzenia nie dopuszcza ich stosowania. Nebulizator medyczny i nebulizator zapachowy to dwa różne rodzaje urządzeń.
Zastosowanie olejków eterycznych – najpopularniejsze zapachy
Zastosowanie olejków eterycznych zależy w dużej mierze od właściwości konkretnego olejku, jego składu oraz przeznaczenia produktu. W domowej aromaterapii szczególną popularnością cieszą się lawenda, eukaliptus, mięta pieprzowa, drzewo herbaciane oraz olejki leśne i cytrusowe.
Olejek lawendowy
Olejek lawendowy ma charakterystyczny kwiatowo-ziołowy zapach. Chętnie wybiera się go do wieczornej dyfuzji, kąpieli oraz kompozycji przeznaczonych do spokojnych domowych rytuałów.
Lawenda jest też jednym z lepiej opisanych olejków w europejskich monografiach roślinnych. Europejska Agencja Leków wskazuje, że lecznicze preparaty zawierające olejek lawendowy mają tradycyjne zastosowanie m.in. przy łagodnych objawach stresu i wyczerpania oraz wspomaganiu snu. Nie oznacza to jednak, że każdy olejek lawendowy dostępny w sprzedaży jest produktem leczniczym.
Olejek eukaliptusowy
Olejek eukaliptusowy ma intensywny, świeży zapach. Z tego powodu bardzo często wybierany jest jesienią i zimą, a także jako składnik kompozycji o leśnym charakterze.
Olejek eukaliptusowy został również objęty monografią Europejskiej Agencji Leków dotyczącą określonych preparatów roślinnych. EMA klasyfikuje go w obszarach związanych m.in. z kaszlem i przeziębieniem oraz bólem i stanami zapalnymi.
Olejek z mięty pieprzowej
Mięta pieprzowa daje chłodny, świeży i bardzo intensywny aromat. Z tego powodu olejek miętowy jest chętnie wykorzystywany w ciągu dnia, podczas pracy, nauki oraz jako składnik świeżych kompozycji zapachowych. W przypadku zwykłego olejku kupowanego do domowej aromaterapii należy kierować się przeznaczeniem danego produktu, a nie automatycznie traktować go jako preparat leczniczy.
Olejek z drzewa herbacianego
Olejek z drzewa herbacianego, często określany również jako tea tree, ma charakterystyczny, zdecydowany zapach. Można spotkać go zarówno w mieszankach zapachowych, jak i w produktach kosmetycznych przeznaczonych do pielęgnacji skóry. W przypadku kontaktu ze skórą szczególnie ważne jest odpowiednie stężenie oraz przestrzeganie instrukcji producenta. Naturalność substancji zapachowej nie wyklucza bowiem możliwości wystąpienia reakcji alergicznej.
Olejki sosnowy i jodłowy
Olejek sosnowy i jodłowy są dobrym wyborem dla osób, które lubią żywiczne, leśne zapachy. Mogą przywoływać skojarzenia ze spacerem po lesie, igliwiem i świeżym powietrzem. Zastosowanie olejków eterycznych o takich aromatach nie musi ograniczać się do sezonu zimowego. Dobrze sprawdzają się również wtedy, gdy chcemy stworzyć w domu atmosferę bliskości natury.
Olejki cytrusowe
Pomarańcza, cytryna czy bergamotka należą do najpopularniejszych zapachów wybieranych do domowej dyfuzji. Ich aromaty są świeże i lekkie, a przy tym łatwo łączą się z wieloma innymi olejkami. Bardzo często wykorzystywane są właśnie w mieszankach. Dzięki temu kilka buteleczek pozwala stworzyć wiele różnych kompozycji.
W przypadku stosowania olejków cytrusowych na skórę należy jednak zwrócić uwagę na zalecenia producenta. NCCIH wskazuje, że niektóre olejki cytrusowe stosowane miejscowo mogą zwiększać wrażliwość skóry na światło słoneczne.
Bezpieczne zastosowanie olejków eterycznych
- Bezpieczne zastosowanie olejków eterycznych zaczyna się od przeczytania etykiety i instrukcji produktu. Dotyczy to zwłaszcza aplikowania olejków na skórę, przygotowywania kąpieli i korzystania z nich w obecności dzieci.
- Naturalne pochodzenie nie oznacza, że produkt nie może podrażniać lub uczulać. Komisja Europejska zwraca uwagę, że część substancji zapachowych stosowanych w kosmetykach może powodować alergie kontaktowe.
- Szczególnej ostrożności wymaga stosowanie olejków na skórę. Nie należy samodzielnie zwiększać zalecanego stężenia tylko dlatego, że zależy nam na bardziej intensywnym zapachu.
- Nie każdy produkt przeznaczony dla osób dorosłych nadaje się również dla dzieci. Należy sprawdzić informacje dotyczące konkretnego olejku i konkretnego sposobu stosowania.
- Dotyczy to również postępowania w przypadku ciąży, chorób przewlekłych, przyjmowania leków lub skłonności do alergii.
Jeżeli producent wskazuje przeciwwskazania albo ograniczenia dotyczące wieku czy sposobu użycia, powinny mieć one pierwszeństwo przed ogólnymi poradami dotyczącymi aromaterapii.
Jak wybrać olejki eteryczne do aromaterapii?
Przy zakupie warto przede wszystkim sprawdzić, z jakim produktem mamy do czynienia. Określenia „olejek eteryczny” i „olejek zapachowy” nie powinny być traktowane jak synonimy.
Znaczenie mają nazwa rośliny, skład, metoda pozyskania, przeznaczenie produktu oraz zalecenia dotyczące sposobu użycia. Jeśli olejek ma być stosowany również na skórę albo podczas kąpieli, trzeba zwrócić szczególną uwagę na informacje dotyczące rozcieńczenia.
Osoba rozpoczynająca przygodę z aromaterapią nie potrzebuje od razu dużego zestawu. Wystarczy kilka różnych zapachów, np. lawenda, jeden z cytrusów i olejek o aromacie leśnym. W ten sposób łatwo sprawdzić, które olejki eteryczne najlepiej odpowiadają indywidualnym upodobaniom. Z czasem można zacząć łączyć poszczególne aromaty. Dzięki temu zastosowanie olejków eterycznych staje się również sposobem na tworzenie własnego, rozpoznawalnego zapachu domu.
Aromaterapia jako element codziennego odpoczynku
Aromaterapia nie musi oznaczać skomplikowanych zabiegów. Można połączyć ją z wieczorną kąpielą, czytaniem książki, masażem albo po prostu chwilą ciszy po zakończeniu pracy.
Olejki eteryczne w aromaterapii dobrze wpisują się w styl życia, w którym zwraca się uwagę na atmosferę domu i świadomie przeznacza czas na odpoczynek. Zapach staje się wówczas jednym z elementów otoczenia – podobnie jak światło, muzyka, miękki koc czy ulubiony kubek z herbatą.
Dla jednej osoby takim zapachem będzie lawenda, dla innej pomarańcza, sosna lub mięta. Nie istnieje jeden aromat, który wszystkim kojarzyłby się z relaksem.
Stosowanie olejków eterycznych może więc być bardzo proste: wybieramy zapach, znajdujemy odpowiadający nam sposób korzystania z niego i postępujemy zgodnie z instrukcją.
*
Zastosowanie olejków eterycznych obejmuje wiele prostych sposobów korzystania z naturalnych aromatów: od dyfuzora i kominka zapachowego, przez kąpiel, aż po odpowiednio przygotowane kosmetyki i mieszanki do masażu. Najlepiej dobierać olejek nie tylko według jego opisu, ale również własnych preferencji i planowanego sposobu użycia.
Olejki eteryczne w aromaterapii mogą stać się częścią codziennych rytuałów i pomagać w tworzeniu określonej atmosfery w domu. Warto jednak pamiętać, że są skoncentrowanymi mieszaninami naturalnych substancji, dlatego wymagają rozsądnego i zgodnego z instrukcją stosowania.
Ulubiony zapach, właściwy sposób użycia i chwila przeznaczona wyłącznie dla siebie często wystarczą, aby aromaterapia stała się naturalną częścią codzienności.
FAQ – zastosowanie olejków eterycznych w praktyce
Jakie jest najpopularniejsze zastosowanie olejków eterycznych?
Najczęściej wykorzystuje się je do aromatyzowania pomieszczeń w dyfuzorach i kominkach, podczas kąpieli, w produktach do masażu oraz do wdychania zapachu. Zastosowanie olejków eterycznych zawsze powinno odpowiadać przeznaczeniu konkretnego produktu.
Czy olejki eteryczne można nakładać bezpośrednio na skórę?
Nie należy zakładać, że każdy olejek można stosować bezpośrednio. Wiele produktów wymaga odpowiedniego rozcieńczenia, np. w oleju bazowym. Zawsze trzeba przestrzegać instrukcji producenta i zalecanego stężenia.
Ile kropli olejku dodać do dyfuzora?
Nie ma jednej liczby odpowiedniej dla każdego olejku i każdego urządzenia. Ilość zależy od pojemności zbiornika, rodzaju olejku, wielkości pomieszczenia i zaleceń producenta. Warto zaczynać od niewielkiej ilości i zwiększać intensywność zapachu tylko wtedy, gdy jest to potrzebne.
Czy można mieszać różne olejki eteryczne?
Tak, wiele olejków można łączyć ze sobą, tworząc własne kompozycje zapachowe. Należy jednak pamiętać, że ograniczenia dotyczące każdego składnika obowiązują również wtedy, gdy staje się on częścią mieszanki.
Czym różni się olejek eteryczny od olejku zapachowego?
Naturalny olejek eteryczny otrzymywany jest z materiału roślinnego, najczęściej przez destylację, a w przypadku części cytrusów również poprzez mechaniczne tłoczenie. Olejek zapachowy może natomiast być kompozycją zawierającą syntetyczne substancje aromatyczne.
Jakie olejki eteryczne wybrać na początek?
Najlepiej wybrać kilka różnych aromatów i samodzielnie sprawdzić swoje preferencje. Dobrym punktem wyjścia może być olejek lawendowy, jeden z olejków cytrusowych oraz olejek leśny albo miętowy. Nie ma jednego zestawu odpowiedniego dla wszystkich.
Czy naturalne olejki eteryczne mogą uczulać?
Tak. Naturalne pochodzenie produktu nie oznacza, że nie może on spowodować podrażnienia lub reakcji alergicznej. Szczególne znaczenie ma to przy aplikowaniu olejków na skórę. Trzeba wtedy przestrzegać zasad rozcieńczania i zaleceń producenta.
Czy wszystkie olejki eteryczne nadają się dla dzieci?
Nie. Ograniczenia zależą od konkretnego olejku, stężenia, wieku dziecka i sposobu użycia. Nie należy więc kierować się jedną ogólną granicą wieku dla wszystkich produktów. Trzeba sprawdzić zalecenia producenta danego olejku.